Yagna Tatwa Prakashika Page 083 Somayaga Nirupanam

 

७२
यज्ञतत्त्वप्रकाशे
होमाः कार्याः । तत्र प्रथमम् अध्वर्युप्रतिप्रस्थातारौ प्रथमद्वितीयग्रहौ युगपद्‌गृह्णीयाताम् । परिप्लवया द्रोणकलशादध्वर्युः पात्रान्तरेण तस्मादेव प्रतिप्रस्थाता । एवं गृहीत्वा निष्क्रम्य हविर्धानमण्डपस्य द्वार्येव तिष्ठेत् प्रतिप्रस्थाता । अध्वर्युराहवनीयदेशं गत्वा आश्रावणादिपूर्वकं सशेषं हुत्वा तत्रैव (पूर्वशेषविशिष्ट एव पात्रे) ग्रहान्तरं ग्रहीतुं यदा मण्डपद्वार्यागच्छति तदा प्रतिप्रस्थाता निर्गत्य आहवनीयं गत्वा आश्रावणादिपूर्वकं स्वं ग्रहं सशेषं जुहुयात् । एवं स यदा मण्डपान्तः प्रविविक्षति तदा अध्वर्युस्सग्रहो निष्कामेद्धोमकरणाय । एवमेकस्य निष्क्रमणकालेऽन्यस्य प्रवेशः, तत्प्रवेशकालेऽन्यस्य निष्क्रमणम्, एवं रीत्या ग्रहणहोमा अनुष्ठेयाः । अन्तिमयोस्तु ग्रहयोः सहैव ग्रहणम् । गृहीत्वा, उभावपि निष्क्रम्य, मण्डपस्य द्वारि तिष्ठेताम् । ततः अध्वर्युराहवनीयदेशं गत्वा यथा-वज्जुहुयात् । ततः प्रतिप्रस्थाता गत्वा तथैव कुर्यात् । अत्र द्वादश ऋतुग्रहाः । द्वे एव तु पात्रे । ताभ्यामेव पर्यायेण ग्रहणम् । तत्र —

१ इन्द्रः, मधुः,	७ द्रविणोदाः, इषः,
२ मरुतः, माधवः,	८ द्रविणोदाः, ऊर्जः,
३ त्वष्टा, शुक्रः,	९ द्रविणोदाः, सहः,
४ अग्निः, शुचिः,	१० द्रविणोदाः, सहस्यः
५ इन्द्रः, नभः,	११ अश्विनौ, तपः,
६ मित्रावरुणौ, नभस्यः,	१२ अग्निर्गृहपतिः, तपस्यः

इति क्रमेण देवताः । एकैकस्य द्वे द्वे देवते । ततो भक्षणम् । तदध्वर्यु-प्रतिप्रस्थात्रोर्द्वयोरेव होत्रकैस्सह । भक्षिताः ग्रहाः चमसाश्च सर्वे अप्रक्षालिता एव पुनस्सोमरसेन पूरणीयाः । अत्र भक्षणात्पूर्व होमानन्तर-मध्वर्युः स्वपात्रस्थसोमस्य कश्चिदंशं प्रतिप्रस्था तृपात्रे स्त्रावयेत् । एवं प्रतिप्रस्थाता अध्वर्युपात्रे स्स्रावयेत् । ततोऽध्वर्युस्तस्मिन्नेव पात्रे सरसे ऐन्द्रानं ग्रहं गृहीत्वा खरे सादयेत् । अनन्तरं प्रतिप्रस्थाता स्वपात्रस्थं सोमं भक्षणार्थं नयेत् । तदनन्तरमेव भक्षः । भक्षितं पात्रं प्रक्षाल्य तद्धस्त, आदाय, अध्वर्युः शस्त्रप्रतिगरार्थ सदो मण्टपद्वारं गत्वा तत्र तिष्ठेत् ॥

शस्त्रपाठप्रतिगरादि
तदानीं होता स्वधिष्ण्यस्य समीपे पश्चात् प्राङ्मुख उपविष्ट आज्याख्यं शस्त्रमारमेत । होत्रा शस्त्रे पठ्यमानेऽध्वर्युः प्रतिगरं पठेत् ।

௭௨ (72)
யக்ஞதத்வப்ரகாசம்

ஹோமங்களைச் செய்ய வேண்டும். அங்கு முதலில் அத்வர்யுவும் பிரதிப்ரஸ்தாதாவும் முதல் மற்றும் இரண்டாம் கிரஹங்களை (பாத்திரங்கள்) ஒரே நேரத்தில் எடுக்க வேண்டும். அத்வர்யு 'பரிப்லவா' கரண்டியால் துரோணகலசத்திலிருந்து சோம ரசத்தை எடுக்க வேண்டும்; பிரதிப்ரஸ்தாதாவும் மற்றொரு பாத்திரத்தால் அதே கலசத்திலிருந்து எடுக்க வேண்டும். இவ்வாறு எடுத்துக்கொண்டு ஹவிர்தான மண்டபத்தின் வாசலுக்கு வந்து பிரதிப்ரஸ்தாதா அங்கேயே நிற்க வேண்டும். அத்வர்யு ஆஹவனீய இடத்திற்குச் சென்று ஆச்ராவணம் முதலியவற்றைச் செய்து, பாத்திரத்தில் சிறிது எஞ்சியிருக்குமாறு ஹோமம் செய்துவிட்டு, அதே பாத்திரத்தில் அடுத்த கிரஹத்தை எடுக்க மண்டப வாசலுக்கு வரும்போது, பிரதிப்ரஸ்தாதா வெளியே வந்து ஆஹவனீயத்திற்குச் சென்று ஆச்ராவணம் முதலியவற்றைச் செய்து தனது கிரஹத்தைச் சிறிது எஞ்சியிருக்குமாறு ஹோமம் செய்ய வேண்டும். இவ்வாறு அவர் மண்டபத்திற்குள் நுழையும்போது, அத்வர்யு அடுத்த கிரஹத்துடன் ஹோமம் செய்ய வெளியே செல்ல வேண்டும். இவ்வாறே ஒருவர் வெளியே செல்லும்போது மற்றவர் உள்ளே வருவதும், ஒருவர் உள்ளே வரும்போது மற்றவர் வெளியே செல்வதுமான முறையில் கிரஹங்களை எடுப்பதும் ஹோமம் செய்வதும் நடைபெற வேண்டும். இறுதி இரண்டு கிரஹங்களை மட்டும் இருவரும் சேர்ந்தே எடுக்க வேண்டும். அவற்றை எடுத்துக்கொண்டு இருவரும் வெளியே வந்து மண்டப வாசலில் நிற்க வேண்டும். பின்னர் அத்வர்யு ஆஹவனீயத்திற்குச் சென்று முறைப்படி ஹோமம் செய்ய வேண்டும். பிறகு பிரதிப்ரஸ்தாதா சென்று அவ்வாறே செய்ய வேண்டும். இங்கு பன்னிரண்டு ருது-கிரஹங்கள் உள்ளன. ஆனால் பாத்திரங்கள் இரண்டு மட்டுமே. அவற்றைக் கொண்டே மாற்றி மாற்றி கிரஹங்களை எடுக்க வேண்டும். அவை:

1. இந்திரன், மது | 7. திரவிணோதா, இஷ:
   ---|---
2. மருத்துக்கள், மாதவன் | 8. திரவிணோதா, ஊர்ஜ:
3. த்வஷ்டா, சுக்ரன் | 9. திரவிணோதா, ஸஹ:
4. அக்னி, சுசி | 10. திரவிணோதா, ஸஹஸ்ய:
5. இந்திரன், நப: | 11. அஸ்வினிகள், தப:
6. மித்ரா-வருணர்கள், நபஸ்ய: | 12. அக்னி கிருஹபதி, தபஸ்ய:

இவ்வாறு வரிசையாக தேவதைகள் உள்ளனர். ஒவ்வொன்றிற்கும் இரண்டு இரண்டு தேவதைகள். பின்னர் சோம ரசம் அருந்துதல் நடைபெறும். அது அத்வர்யு மற்றும் பிரதிப்ரஸ்தாதா ஆகிய இருவருக்கும் ஹோத்ரகர்களுடன் (மற்ற குருக்கள்) சேர்த்து நடைபெறும். அருந்தப்பட்ட கிரஹங்கள் மற்றும் சமஸங்கள் அனைத்தையும் கழுவாமல் மீண்டும் சோம ரசத்தால் நிரப்ப வேண்டும். இங்கு அருந்துவதற்கு முன், ஹோமத்திற்குப் பிறகு அத்வர்யு தனது பாத்திரத்தில் உள்ள சோம ரசத்தின் ஒரு பகுதியை பிரதிப்ரஸ்தாதாவின் பாத்திரத்தில் ஊற்ற வேண்டும். அவ்வாறே பிரதிப்ரஸ்தாதாவும் அத்வர்யுவின் பாத்திரத்தில் ஊற்ற வேண்டும். பின்னர் அத்வர்யு அதே பாத்திரத்தில் சோம ரசத்துடன் 'ஐந்த்ராக்ன' கிரஹத்தை எடுத்து மேடையில் (கரை) வைக்க வேண்டும். அதன் பிறகு பிரதிப்ரஸ்தாதா தனது பாத்திரத்தில் உள்ள சோம ரசத்தை அருந்துவதற்காக எடுத்துச் செல்ல வேண்டும். அதன்பிறகே அருந்துதல் நடைபெறும். அருந்திய பாத்திரத்தைக் கழுவி கையில் எடுத்துக்கொண்டு, அத்வர்யு சாஸ்திர மந்திரங்களுக்குப் பதில் சொல்வதற்காக (ப்ரதிகரம்) யாகசாலையின் வாசலுக்குச் சென்று அங்கே நிற்க வேண்டும்.

சஸ்திர பாடம் மற்றும் ப்ரதிகரம்
அப்போது ஹோதா தனது திஷ்ணியத்திற்கு அருகில் கிழக்கு நோக்கி அமர்ந்து 'ஆஜ்ய' எனப்படும் சாஸ்திரத்தைத் தொடங்குவார். ஹோதா சாஸ்திர மந்திரங்களை ஓதும்போது, அத்வர்யு அதற்குரிய பதில் மந்திரங்களை (ப்ரதிகரம்) ஓத வேண்டும்.

---

72
యజ్ఞతత్త్వప్రకాశే

హోమములు చేయవలెను. అక్కడ మొదట అధ్వర్యుడు మరియు ప్రతిప్రస్థాత మొదటి, రెండవ గ్రహములను (పాత్రలను) ఒకేసారి గ్రహించాలి. అధ్వర్యుడు ‘పరిప్లవ’ అనే గరిటెతో ద్రోణకలశం నుండి సోమరసాన్ని తీసుకోవాలి; ప్రతిప్రస్థాత కూడా మరో పాత్రతో అదే కలశం నుండి తీసుకోవాలి. ఇలా తీసుకుని హవిర్ధాన మండపం ద్వారం వద్దకు వచ్చి ప్రతిప్రస్థాత అక్కడే నిలబడాలి. అధ్వర్యుడు ఆహవనీయ ప్రదేశానికి వెళ్లి ఆశ్రావణాదులు నిర్వహించి, పాత్రలో కొంత మిగిలేలా హోమం చేసి, అదే పాత్రలో మరో గ్రహాన్ని తీసుకోవడానికి మండప ద్వారం వద్దకు వచ్చినప్పుడు, ప్రతిప్రస్థాత బయటకు వచ్చి ఆహవనీయానికి వెళ్లి ఆశ్రావణాదులు నిర్వహించి తన గ్రహమును కొంత మిగిలేలా హోమం చేయాలి. ఇలా అతడు మండపంలోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, అధ్వర్యుడు తర్వాతి గ్రహంతో హోమం చేయడానికి బయటకు వెళ్ళాలి. ఇలా ఒకరు బయటకు వెళ్ళేటప్పుడు మరొకరు లోపలికి రావడం, ఒకరు లోపలికి వచ్చేటప్పుడు మరొకరు బయటకు వెళ్ళే పద్ధతిలో గ్రహణము మరియు హోమములు నిర్వహించాలి. చివరి రెండు గ్రహాలను మాత్రం ఇద్దరూ కలిసే గ్రహించాలి. వాటిని తీసుకుని ఇద్దరూ బయటకు వచ్చి మండప ద్వారం వద్ద నిలబడాలి. ఆ తర్వాత అధ్వర్యుడు ఆహవనీయానికి వెళ్లి యథావిధిగా హోమం చేయాలి. ఆపై ప్రతిప్రస్థాత వెళ్లి అలాగే చేయాలి. ఇక్కడ పన్నెండు ఋతు-గ్రహాలు ఉంటాయి. కానీ పాత్రలు మాత్రం రెండే. వాటితోనే పర్యాయక్రమంలో గ్రహాలను తీసుకోవాలి. అవి:

1. ఇంద్రుడు, మధువు | 7. ద్రవిణోదలు, ఇషము
   ---|---
2. మరుత్తులు, మాధవుడు | 8. ద్రవిణోదలు, ఊర్జము
3. త్వష్ట, శుక్రుడు | 9. ద్రవిణోదలు, సహస్సు
4. అగ్ని, శుచి | 10. ద్రవిణోదలు, సహస్యము
5. ఇంద్రుడు, నభస్సు | 11. అశ్వినీ దేవతలు, తపస్సు
6. మిత్రావరుణులు, నభస్యము | 12. అగ్ని గృహపతి, తపస్యము

ఇలా వరుసగా దేవతలు ఉంటారు. ఒక్కొక్క దానికి ఇద్దరు దేవతలు. ఆ తర్వాత సోమరసం సేవించడం జరుగుతుంది. ఇది అధ్వర్యుడు మరియు ప్రతిప్రస్థాతలకు హోత్రకులతో (ఇతర గురువులు) కలిసి జరుగుతుంది. సేవించిన గ్రహాలు మరియు చమసాలు అన్నింటినీ కడగకుండానే మళ్ళీ సోమరసంతో నింపాలి. ఇక్కడ సేవించడానికి ముందు, హోమం తర్వాత అధ్వర్యుడు తన పాత్రలోని సోమరసంలో కొంత భాగాన్ని ప్రతిప్రస్థాత పాత్రలో పోయాలి. అలాగే ప్రతిప్రస్థాత అధ్వర్యుని పాత్రలో పోయాలి. తర్వాత అధ్వర్యుడు అదే పాత్రలో సోమరసంతో ‘ఐంద్రాగ్న’ గ్రహమును గ్రహించి ఖరము (అరుగు) మీద ఉంచాలి. ఆ తర్వాత ప్రతిప్రస్థాత తన పాత్రలోని సోమరసాన్ని సేవించడం కోసం తీసుకువెళ్ళాలి. ఆ తర్వాతే సేవించడం జరుగుతుంది. సేవించిన పాత్రను కడిగి చేతపట్టుకుని, అధ్వర్యుడు శాస్త్ర పాఠానికి బదులు చెప్పడం (ప్రతిగరం) కోసం యజ్ఞశాల ద్వారం వద్దకు వెళ్లి అక్కడ నిలబడాలి.

శాస్త్ర పాఠము మరియు ప్రతిగరము
అప్పుడు హోత తన ధిష్ణ్యము దగ్గర తూర్పు ముఖంగా కూర్చుని ‘ఆజ్యము’ అనే శాస్త్రమును ప్రారంభిస్తాడు. హోత శాస్త్ర మంత్రాలను పఠిస్తుంటే, అధ్వర్యుడు దానికి ప్రతిస్పందనగా ప్రతిగర మంత్రాలను పఠించాలి.