Yagna Tatwa Prakashika Page 103 Somayaga Nirupanam

 

९२
यज्ञतत्त्वप्रकाशे [१]

इयं च त्रिवृदादिसङ्ख्या वारत्रयमावृत्ताभिस्तिसृभिऋग्भिस्सम्पा-दनीया । तद्यथा— माध्यन्दिनपवमानाख्यमेकं स्तोत्रम् । तच्च पञ्चदश-स्तोमकम । सा च सङ्ख्या तिसृणामृचां पर्यायत्रयगानेन सम्पादनीया । तत्र प्रथमे पर्याये—प्रथमामृचं त्रिः, द्वितीयां सकृत्, तृतीयां च सकृत् । एवं प्रथमपर्याये पञ्चवारमावृत्तिजीता । द्वितीये पर्याये—प्रथमां सकृत्, द्वितीयां त्रिः, तृतीयां सकृच्च गायेत् । एवं द्वितीये पञ्चवारमावृत्तिः । तृतीये पर्याये—प्रथमां सकृत्, द्वितीयां सकृत्, तृतीयां त्रिः । एवं पञ्चवारम् । मिलित्वा पञ्चदशसङ्ख्या सम्पन्ना । गानगतप्रकारविशेषो विष्टुतिरित्युच्यते । एकैकस्मिन्नपि स्तोमेऽनेका विष्टुतय इति मिलित्वा अष्टाविंशतिसङ्ख्याका विष्टुतयस्सन्ति । गानकाले च गणनार्थं कुशानिक्षेपः कार्यः । तत्रोद्गाता सदोनामक मण्डपमध्ये निखातामौदुम्बरीं वस्त्रसंवेष्टिता-मपाश्रित्योत्तराभिमुख उपविशेत् । तस्य दक्षिणभागे (उद्गातुः पूर्वस्यां दिशि) प्रस्तोता पश्चिमाभिमुख उपविशेत् । वामभागे (उद्गातुः पश्चिमायां दिशि) प्रतिहर्ता पूर्वाभिमुख उपविशेत् । एवं तैरुपविष्टैर्गाने क्रियमाणे प्रस्तोता (उद्गातुरनन्तर ऋत्विक्) साम्नो गानमारभमाणः आरम्भकाले पूर्वोक्ताः कुशा एकैकस्यामावृत्तौ, एकैकшо भूमौ निक्षिपेत् । तीक्ष्णाग्रः प्रादेशमात्रः उदुम्बरवृक्षीयः एकत्र तष्टो लघुकायः काष्ठविशेषोऽत्र कुशाशब्देनोच्यते । ताश्च तासु तासु विष्टुतिषु विभिन्नप्रकारेण निक्षेपणीयाः । ते च प्रकारविशेषा अधस्तन्या पट्टिकया स्पष्टीभविष्यन्ति । तत्र त्रिवृत्स्तोमे न विशेषोऽस्तीति न कुशानिक्षेपः क्रियते ॥ [१]

२ पञ्चदशस्तोमस्य तिस्रो विष्टुतयः । तत्र— [१]

प्रथमा विष्टुतिः— [१]

	प्र. पर्यायः	द्वि. पर्यायः	तृ. पर्यायः
तृतीया ऋक्	—	—	— — —
द्वितीया ऋक्	|	III	|
प्रथमा ऋक्	__ __ __	—	—

---

தமிழ் மொழிபெயர்ப்பு (Tamil Translation)

92 | யக்ஞதத்வப்ரகாசம்

இந்தத் திரிவிருத் முதலான எண்ணிக்கைகள், மூன்று முறை மீண்டும் பாடப்படும் மூன்று ருக்குகளால் (மந்திரங்களால்) அடையப்பட வேண்டும். உதாரணமாக — ‘மாத்யந்தின பவமானம்’ என்பது ஒரு ஸ்தோத்திரம். அது ‘பஞ்சதச-ஸ்தோமம்’ (15 முறை ஓதப்படும்) கொண்டது. இந்த 15 என்ற எண்ணிக்கை, மூன்று ருக்குகளை மூன்று நிலைகளில் (பரியாயம்) பாடுவதன் மூலம் பெறப்படுகிறது. முதல் நிலையில் — முதல் ருக்கை மூன்று முறையும், இரண்டாம் ருக்கை ஒரு முறையும், மூன்றாம் ருக்கை ஒரு முறையும் பாட வேண்டும். இவ்வாறு முதல் நிலையில் ஐந்து முறை ஆவர்த்தி (மீண்டும் பாடுதல்) ஆகிறது. இரண்டாம் நிலையில் — முதல் ருக்கை ஒரு முறையும், இரண்டாம் ருக்கை மூன்று முறையும், மூன்றாம் ருக்கை ஒரு முறையும் பாட வேண்டும். இவ்வாறு இரண்டாம் நிலையில் ஐந்து முறை ஆகிறது. மூன்றாம் நிலையில் — முதல் ருக்கை ஒரு முறையும், இரண்டாம் ருக்கை ஒரு முறையும், மூன்றாம் ருக்கை மூன்று முறையும் பாட வேண்டும். இவ்வாறு மொத்தம் ஐந்து முறை. ஆக மொத்தம் பதினைந்து முறை (5+5+5) நிறைவு பெறுகிறது. இவ்வாறு பாடும் முறையே ‘விஷ்டுதி’ எனப்படும். ஒவ்வொரு ஸ்தோமத்திலும் பல விஷ்டுதிகள் உள்ளன; மொத்தம் இருபத்தியெட்டு விஷ்டுதிகள் உள்ளன. பாடும்போது எண்ணிக்கையைச் சரியாகக் கணக்கிட ‘குசா’ எனப்படும் சிறு குச்சிகளைத் தரையில் போட வேண்டும். அங்கு ‘உத்காதா’ என்பார் யாகசாலையில் நடப்பட்டுள்ள அத்தி மரத் தூணின் (ஔதும்பரீ) அருகில் வடதிசை நோக்கி அமர வேண்டும். அவருக்கு வலதுபுறம் (கிழக்கு திசையில்) ‘பிரஸ்தோதா’ மேற்கு நோக்கி அமர வேண்டும். அவருக்கு இடதுபுறம் (மேற்கு திசையில்) ‘பிரதிஹர்த்தா’ கிழக்கு நோக்கி அமர வேண்டும். இவ்வாறு அவர்கள் அமர்ந்து பாடும்போது, பிரஸ்தோதா ஒவ்வொரு முறை மீண்டும் பாடும்போதும் ஒவ்வொரு குச்சியாகத் தரையில் போட வேண்டும். நுனி கூர்மையான, ஒரு ஜான் அளவுள்ள, அத்தி மரத்தால் ஆன சிறிய குச்சிகளே இங்கு ‘குசா’ எனப்படுகின்றன. இவை ஒவ்வொரு விஷ்டுதியிலும் வெவ்வேறு முறைகளில் போடப்பட வேண்டும். அந்த முறைகள் கீழே உள்ள அட்டவணையில் விளக்கப்பட்டுள்ளன. திரிவிருத் ஸ்தோமத்தில் மட்டும் எந்தச் சிறப்பும் இல்லாததால் குச்சிகள் போடப்படுவதில்லை.

2. பஞ்சதச-ஸ்தோமத்தின் மூன்று விஷ்டுதிகள். அதில் —
முதலாவது விஷ்டுதி:

	1-ஆம் நிலை	2-ஆம் நிலை	3-ஆம் நிலை
3-வது ருக்கு	—	—	__ __ __
2-வது ருக்கு	—	III	—
1-வது ருக்கு	__ __ __	—	—

---

తెలుగు అనువాదం (Telugu Translation)

92 | యజ్ఞతత్త్వప్రకాశే

ఈ త్రివృత్ మొదలైన సంఖ్యలు, మూడుసార్లు ఆవృతం చేయబడే మూడు ఋక్కుల (మంత్రాల) ద్వారా సాధించబడాలి. ఉదాహరణకు — ‘మాధ్యందిన పవమానము’ అనేది ఒక స్తోత్రము. అది ‘పంచదశ-స్తోమము’ (15 సార్లు పఠించేది). ఈ 15 సంఖ్య, మూడు ఋక్కులను మూడు పర్యాయములలో పాడటం ద్వారా లభిస్తుంది. మొదటి పర్యాయమున — మొదటి ఋక్కును మూడుసార్లు, రెండవ ఋక్కును ఒకసారి, మూడవ ఋక్కును ఒకసారి పాడాలి. ఇలా మొదటి పర్యాయమున ఐదు సార్లు ఆవృత్తి అవుతుంది. రెండవ పర్యాయమున — మొదటి ఋక్కును ఒకసారి, రెండవ ఋక్కును మూడుసార్లు, మూడవ ఋక్కును ఒకసారి పాడాలి. ఇలా రెండవ పర్యాయమున ఐదు సార్లు అవుతుంది. మూడవ పర్యాయమున — మొదటి ఋక్కును ఒకసారి, రెండవ ఋక్కును ఒకసారి, మూడవ ఋక్కును మూడుసార్లు పాడాలి. ఇలా ఐదు సార్లు. మొత్తంగా పదిహేను సార్లు (5+5+5) పూర్తి అవుతుంది. ఇలా పాడే పద్ధతినే ‘విష్టుతి’ అంటారు. ఒక్కో స్తోమములో అనేక విష్టుతులు ఉంటాయి; మొత్తంగా ఇరవై ఎనిమిది విష్టుతులు ఉన్నాయి. గానం చేసేటప్పుడు సంఖ్యను లెక్కించడానికి ‘కుశ’ అనే చిన్న పుల్లలను నేలపై వేయాలి. అక్కడ ‘ఉద్గాత’ యజ్ఞశాలలోని మేడి చెట్టు స్తంభం (ఔదుంబరి) దగ్గర ఉత్తర దిశకు అభిముఖంగా కూర్చోవాలి. ఆయనకు కుడి పక్కన (తూర్పు దిశలో) ‘ప్రస్తోత’ పడమర ముఖంగా కూర్చోవాలి. ఎడమ పక్కన (పడమర దిశలో) ‘ప్రతిహర్త’ తూర్పు ముఖంగా కూర్చోవాలి. ఇలా వారు కూర్చుని గానం చేసేటప్పుడు, ప్రస్తోత ప్రతి ఆవృత్తికి ఒక పుల్ల చొప్పున నేలపై వేయాలి. కొన వాడిగా ఉండి, జానెడు పొడవున్న మేడి కర్ర పుల్లలనే ఇక్కడ ‘కుశ’ అని అంటారు. ఇవి ఒక్కో విష్టుతిలో ఒక్కో రకంగా వేయబడతాయి. ఆ విధానాలు క్రింది పట్టికలో వివరించబడ్డాయి. త్రివృత్ స్తోమము నందు ఎటువంటి విశేషము లేనందున పుల్లలు వేయరు.

2. పంచదశ-స్తోమము యొక్క మూడు విష్టుతులు. అందులో —
మొదటి విష్టుతి:

	1వ పర్యాయం	2వ పర్యాయం	3వ పర్యాయం
3వ ఋక్కు	—	—	__ __ __
2వ ఋక్కు	—	III	—
1వ ఋక్కు	__ __ __	—	—