Yagna Tatwa Prakashika Page 093 Somayaga Nirupanam

 

८२
यज्ञतत्त्वप्रकाशे

पुनर्देवयजनमागत्य शालामुखीयेऽग्नावेव उदयनीयेष्टिमनुतिष्ठेत् । सा प्रायणीयेष्टिवदेव । परं प्रायणीयेष्ट्यां या याज्याः ता उदयनीयायां पुरोनुवाक्याः । याश्च तत्र पुरोनुवाक्यास्ता अत्र याज्याः । देवतास्तु ता एव । द्रव्याण्यपि तान्येव । किं च प्रायणीयार्थं यस्मिन् पात्रे चरुः पक्कः तदप्रक्षाल्यैव पूर्वं स्थापितम् । तत्रैवोदयनीयार्थं चरुं पचेत् । इत्येतावान् विशेषः । तत आनुबन्ध्यपशुयागः । तत्र गौर्वन्ध्या पशुत्वेन विहिता । परं कलौ गोवधो निषिद्ध इति कृत्वा तद्विकल्पतया बह्वृच-ब्राह्मणे विहित आमिक्षायाग एवेदानीमनुष्ठीयते । स इष्टिरूप इति कृत्वा दर्शान्तर्गतेन्द्रयागवदनुष्ठेयः । मित्रावरुणौ देवता । आमिक्षासम्पादन-प्रकारः चातुर्मास्येषु प्रथमं पर्वण्युक्तः । ^कतामिडान्तां समग्रां वा परिसमाप्य यजमानो वेदेर्दक्षिणभागे केशश्मश्रुनखलोमानि वापयित्वा स्नात्वा देविकासंज्ञकाः — धाता, अनुमतिः, राका, सिनीवाली, कुहूः इति पञ्च देवताः इष्टिकल्पेनाज्येनेष्ट्वा, प्रथमगार्हपत्यमरण्योस्समारोप्य, गृहमागत्य, अरणी मथित्वा, अग्नीन् विहृत्य तत्रोदवसानीयाख्यामिष्टिम् अष्टाकपाल-पुरोडाशद्रव्यकाम्, तत्स्थाने विष्णुदेवताकामेकामाहुतिं वा कृत्वा अनन्तरं रात्रावप्यग्निहोत्रमारभ्य सायमग्निहोत्रं कुर्यात् । उदिते प्रातरग्नि-होत्रमनुतिष्ठेत् । आगामिन्यां पूर्णिमायां दर्शपूर्णमासावारभेत यदि सोमपूर्वाधानी स्यात् । एवं समाप्तस्सोमयागोऽग्निष्टोमसंस्थः प्रथमः ॥

उक्थ्यसंस्था द्वितीया

उक्थ्यसंस्थाको यदि स्यात् क्रतुः, तत्र प्रातस्सवनमाध्यन्दिन-सवनयोर्न विशेषोऽस्ति कश्चन । आदौ सङ्कल्पे सवनीयपशौ परं कियांश्चन विशेषः । 'उक्थ्येन यक्ष्ये' इति सङ्कल्पः । सवनीयपशुद्वितीयः ऐन्द्राग्न आग्नेयेन सह । सोमक्रयणकालेऽधिकस्सोम उन्मातव्यः । विशेषेणानेन सह प्रकृतिवन्माध्यन्दिनसवनान्तं यावदनुष्ठीय तृतीयसवनारम्भे चमसगण-त्रयपर्याप्तम् ऋजीषमभिषुत्य सोमरसं सम्पादयेत् । तत्र प्रकृतिवद्धारां स्रावयित्वा तृतीयसवनीयाग्रयणहोमोत्तरकाले धाराया एव त्रीनुक्थ्यग्रहान्

---

क. समग्रानुष्ठानपक्षे वाजिनयागोऽपि वैश्वदेवपर्ववत्कर्तव्यः । इडान्तपक्षे न ।

१. तै. सं. ६. १. ५. ६. शत. ब्रा. ४. ४. २.

௮௨ (82)
யக்ஞதத்வப்ரகாசம்

மீண்டும் யாகசாலைக்கு வந்து, சாலாமுகீய அக்னியில் 'உதயனீயேஷ்டி' செய்ய வேண்டும். இது ப்ராய்ணீயேஷ்டியைப் போன்றதே. ஆனால் ப்ராய்ணீயேஷ்டியில் எது யாஜ்யா மந்திரமோ, அது உதயனீயேஷ்டியில் புரோனுவாக்யாவாக இருக்கும்; எது அங்கு புரோனுவாக்யாவோ, அது இங்கு யாஜ்யாவாக இருக்கும். தேவதைகளும் பொருட்களும் அவையே. மேலும், ப்ராய்ணீயேஷ்டிக்காக எந்தப் பாத்திரத்தில் அன்னம் (சரு) சமைக்கப்பட்டதோ, அதைக் கழுவாமல் அப்படியே வைத்திருந்து, அதிலேயே உதயனீயேஷ்டிக்கான அன்னத்தைச் சமைக்க வேண்டும். இதுவே இதிலுள்ள சிறப்பு. பின்னர் 'ஆனுபந்த்ய பசுயாகம்' நடைபெறும். அங்கு மலட்டுப் பசு (வந்தியா கௌ:) பலியாக விதிக்கப்பட்டுள்ளது. ஆனால் கலியுகத்தில் பசு வதம் தடைசெய்யப்பட்டுள்ளதால், அதற்கு மாற்றாக பஹ்வ்ருச பிராமணத்தில் கூறப்பட்டுள்ள 'ஆமிட்சை' (திரிந்த பால் கட்டி) யாகமே இப்போது செய்யப்படுகிறது. இது இஷ்டி யாகத்தைப் போன்றது என்பதால், தர்ச யாகத்தில் உள்ள இந்திர யாகத்தைப் போலச் செய்யப்பட வேண்டும். மித்ரா-வருணர்கள் தேவதைகள். ஆமிட்சை தயாரிக்கும் முறை சாதுர்மாஸ்யத்தின் முதல் பகுதியில் கூறப்பட்டுள்ளது. ^கஅதனை இடா வரை அல்லது முழுமையாக முடித்துவிட்டு, யஜமானன் வேதியின் தெற்குப் பகுதியில் தலைமுடி, மீசை, நகம் மற்றும் உடலில் உள்ள ரோமங்களை நீக்கிக் குளித்துவிட்டு, 'தேவிகா' எனப்படும் தாதா, அனுமதி, ராகா, ஸினீவாலி, குஹூ ஆகிய ஐந்து தேவதைகளுக்கு நெய்யால் இஷ்டி செய்ய வேண்டும். பின்னர் கார்ஹபத்ய அக்னியை அரணிக் கட்டைகளில் ஏற்றி, வீட்டிற்கு வந்து, அரணிக் கட்டைகளைக் கடைந்து நெருப்பை உண்டாக்கி, அக்னிகளைப் பரப்பி, அங்கு 'உதவஸானீய' எனப்படும் இஷ்டியை எட்டு கபால புரோடாசத்துடன் செய்ய வேண்டும்; அல்லது அதற்குப் பதிலாக விஷ்ணு தேவதைக்கு ஒரு ஆஹுதி (வேள்வி) அளிக்க வேண்டும். பின்னர் அன்றிரவே ஸாயம் அக்னிஹோத்திரத்தைத் தொடங்கி, மறுநாள் காலை அக்னிஹோத்திரத்தைச் செய்ய வேண்டும். சோமயாகத்திற்கு முன்பு அக்னியைத் தயார் செய்திருந்தால், அடுத்த பௌர்ணமியில் தர்சபூர்ணமாஸ யாகத்தைத் தொடங்க வேண்டும். இவ்வாறே அக்னிஷ்டோம வடிவிலான முதல் சோமயாகம் நிறைவு பெறுகிறது.

உக்த்ய-ஸம்ஸ்தா (இரண்டாவது வகை)

ஒருவேளை யாகம் உக்த்ய-ஸம்ஸ்தா முறையில் இருந்தால், காலை மற்றும் மதிய நேர யாகங்களில் எந்த மாற்றமும் இல்லை. தொடக்கத்தில் சங்கல்பத்தின் போதும் ஸவனீய பசுவிலும் சில மாற்றங்கள் உண்டு. "உக்த்ய யாகத்தைச் செய்கிறேன்" என்று சங்கல்பம் செய்ய வேண்டும். ஸவனீய பசுவாக ஆக்நேயத்துடன் சேர்த்து ஐந்த்ராக்ன பசுவும் இரண்டாவது பசுவாகச் சேர்க்கப்படும். சோமன் வாங்கும் போது கூடுதலாகச் சோமனை அளக்க வேண்டும். இந்த மாற்றங்களுடன் மதிய நேர யாகம் வரை முறைப்படி செய்து, மூன்றாம் கால யாகத்தின் தொடக்கத்தில் மூன்று குழுக்களுக்கான சமஸங்களுக்குத் தேவையான சோமச் சக்கையைப் (ருஜீஷம்) பிழிந்து சோம ரசத்தைத் தயார் செய்ய வேண்டும். அங்கு தாரையாக ஊற்றி, மூன்றாம் கால யாகத்தின் ஆக்ரயண ஹோமத்திற்குப் பிறகு தாரையிலிருந்து மூன்று உக்த்ய கிரஹங்களை எடுக்க வேண்டும்.

க. முழுமையான அனுஷ்டானத்தில் வாஜின யாகமும் வைச்வதேவ பருவத்தைப் போலச் செய்யப்பட வேண்டும். இடா வரை முடிக்கும் முறையில் அது தேவையில்லை.

௧ (1). தை. ஸம். 6. 1. 5. 6. ஶத. ப்ரா. 4. 4. 2.

---

82
యజ్ఞతత్త్వప్రకాశే

తిరిగి యజ్ఞశాలకు వచ్చి, శాలాముఖీయ అగ్నిలో ‘ఉదయనీయేష్టి’ని నిర్వహించాలి. ఇది ప్రాయణీయేష్టి వలెనే ఉంటుంది. అయితే ప్రాయణీయేష్టిలో ఏవైతే యాజ్యా మంత్రములో, అవి ఉదయనీయేష్టిలో పురోనువాక్యాలు అవుతాయి; ఏవి అక్కడ పురోనువాక్యాలో, అవి ఇక్కడ యాజ్యలు అవుతాయి. దేవతలు మరియు ద్రవ్యాలు అవే. అంతేకాక ప్రాయణీయేష్టి కోసం ఏ పాత్రలో అన్నము (చరువు) వండారో, దానిని కడగకుండానే ఉంచి, అందులోనే ఉదయనీయేష్టి కోసం చరువును వండాలి. ఇదే ఇక్కడి విశేషం. ఆ తర్వాత ‘ఆనుబంధ్య పశుయాగము’ జరుగుతుంది. అక్కడ వంధ్య గోవు (మొండి ఆవు) పశువుగా విధించబడింది. కానీ కలియుగంలో గోవధ నిషిద్ధం కాబట్టి, దానికి ప్రత్యామ్నాయంగా బహ్వృచ బ్రాహ్మణంలో చెప్పబడిన ‘ఆమిక్ష’ యాగమే ఇప్పుడు నిర్వహించబడుతోంది. ఇది ఇష్టి రూపంలో ఉంటుంది కాబట్టి, దర్శ యాగంలోని ఇంద్ర యాగం వలెనే చేయాలి. మిత్రావరుణులు దేవతలు. ఆమిక్షను సిద్ధం చేసే విధానం చాతుర్మాస్యాల మొదటి పర్వంలో చెప్పబడింది. $^క$దానిని ఇడా వరకు లేదా పూర్తిగా ముగించి, యజమానుడు వేదికకు దక్షిణ భాగంలో జుట్టు, మీసం, గోళ్లు మరియు శరీర రోమాలను తొలగించుకుని స్నానం చేసి, ‘దేవిక’ లనబడే ధాత, అనుమతి, రాకా, సినీవాలి, కుహూ అనే ఐదుగురు దేవతలకు నెయ్యితో ఇష్టి చేయాలి. ఆపై గార్హపత్యాగ్నిని అరణులపై సమారోపణం చేసి, ఇంటికి వచ్చి, అరణులను మధించి నిప్పును పుట్టించి, అగ్నులను వ్యాపింపజేసి, అక్కడ ‘ఉదవసానీయ’ అనే ఇష్టిని ఎనిమిది కపాలాల పురోడాశంతో చేయాలి; లేదా దాని స్థానంలో విష్ణువుకు ఒక ఆహుతి ఇవ్వాలి. ఆ తర్వాత అదే రాత్రి సాయం అగ్నిహోత్రాన్ని ప్రారంభించి, మరుసటి రోజు ఉదయం అగ్నిహోత్రాన్ని నిర్వహించాలి. సోమయాగానికి ముందు అగ్నిని సిద్ధం చేసుకున్నట్లయితే, వచ్చే పూర్ణిమ నాడు దర్శపూర్ణమాస యాగాలను ప్రారంభించాలి. ఈ విధంగా అగ్నిష్టోమ రూపంలోని మొదటి సోమయాగం పూర్తవుతుంది.

ఉక్థ్య-సంస్థ (రెండవ రకము)

ఒకవేళ యజ్ఞము ఉక్థ్య-సంస్థ పద్ధతిలో ఉంటే, ప్రాతస్సవన మరియు మాధ్యందిన సవనాలలో ఎటువంటి మార్పు ఉండదు. ప్రారంభంలో సంకల్పంలో మరియు సవనీయ పశువు విషయంలో మాత్రం కొంత మార్పు ఉంటుంది. “ఉక్థ్యముతో యజ్ఞం చేస్తాను” అని సంకల్పించాలి. సవనీయ పశువుగా ఆగ్నేయంతో పాటు ఐంద్రాగ్న పశువు రెండవదిగా ఉంటుంది. సోమను కొనేటప్పుడు అదనంగా సోమను కొలవాలి. ఈ మార్పులతో మాధ్యందిన సవనం వరకు విధిగా నిర్వహించి, తృతీయ సవన ప్రారంభంలో మూడు సమూహాల చమసాలకు సరిపడా సోమ పిప్పిని (ఋజీషము) పిండి సోమరసాన్ని సిద్ధం చేయాలి. అక్కడ ధారగా పోస్తూ, తృతీయ సవన ఆగ్రయణ హోమం తర్వాత ధార నుండి మూడు ఉక్థ్య గ్రహాలను గ్రహించాలి.

క. పూర్తి అనుష్ఠాన పక్షంలో వాజిన యాగం కూడా వైశ్వదేవ పర్వం వలెనే చేయాలి. ఇడా వరకు ముగించే పక్షంలో అవసరం లేదు.

1. తై. సం. 6. 1. 5. 6. శత. బ్రా. 4. 4. 2.