Yagna Tatwa Prakashika Page 079 SomaYaga Nirupanam

 

सोमयागनिरूपणम्
६७

दधिग्रहाद्यर्थमपि दधि सम्पादनीयम् । ततस्सवनीयहविरर्थं बर्हिराहरणादि कृत्वा विरमणम् । रात्रौ यजमानस्य जागरणम् पत्न्याश्च । एतावत् चतुर्थदिनकृत्यम् ।।

पञ्चमदिनकृत्यम्— सुत्यादिनम्

तस्यामेव रात्रावैपरभागे महारात्रे वा सर्व ऋत्विजः प्रबुध्य स्नात्वा सोमाभिषवसम्बन्धीनि कर्माण्यारमेरन् [2] । तत्र प्रथमं तानि तानि पात्राणि ग्रहचमसादीनि तत्तत्स्थानेषु योजयेदध्वर्युः [2] । ततः पक्षिणां प्रबोधात् पूर्वमेव प्रातरनुवाकाख्यं शस्त्रं होता आरमेत [2] । तदैव च प्रतिप्रस्थात्रा सवनीयहविषां निर्वापः कार्यः [2] । तानि च—$^क

$$

^ख$ । स चेत्थम् — उदुम्बरवृक्षनिर्मिते उलूखलाकारे चतुष्कोणे पात्रे पूर्वदिनसम्पादितं दधि प्रजापतिदेवतायै गृहीत्वा तस्या एव जुहुयात् [3] । अतो दधिग्रहे दधि द्रव्यम्, प्रजापतिर्देवता [3] । ततोऽदाभ्यग्रहः । ग्रहं (पात्रं) लौकिकेन पयसा दध्ना वा प्रपूर्य पूर्वमुपनद्ध रक्षितानां सोमलतावयवानां मध्यात् अंशुत्रयं प्रवृद्ध तान् ग्रहोपरि स्थापयित्वा ग्रहं पञ्चकृत्वस्सप्तकृत्वो वा आधूय तं ततो जुहुयात् । अत्र सोमो देवता ।।

ततोऽशुग्रहः । तत्र एकग्रहपर्याप्तं सोमं गृहीत्वा पाषाणोपरि निक्षिप्य वसतीवरीभिरद्भिः संसिच्य, अभिषुत्य ग्रावभिः, तस्मिन्नेव अदाभ्यग्रहपात्रे गृहीत्वा जुहुयात् । प्रजापतिर्देवता । अंश्वदाभ्यग्रहयोरेकमेव पात्रम् । ततस्तत्पात्रेण सह सदः प्रविश्य तत्र तद्गतसोमरसं भक्षयित्वा पात्रं खरे सादयेत् ॥

क. भ्रष्टयवा धानाः । आज्यमिश्रिता यवसक्तवः करम्भः । लाजाः परिवापः । पयस्या आमिक्षा । [2]
ख. दध्यदाभ्यांशुग्रहाः कात्यायनीयानां न विहिताः [1] ।

१. See. कात्या. श्रौ. ९. १. १.
२. आप. श्रौ. १२. १. १. also बौधा. श्रौ. ७. १.
३. आश्व. श्रौ. ४. १३. ६, ७.

சோமயாக நிரூபணம்
௬௭ (67)

ததி-கிரஹம் (தயிர் சடங்கு) போன்றவற்றுக்காகத் தயிர் தயார் செய்யப்பட வேண்டும். பின்னர் ஸவனீய ஹவிஸுக்காகப் (வேள்வி உணவு) புற்களைச் சேகரித்தல் போன்ற பணிகளை முடித்து ஓய்வு எடுக்க வேண்டும். அன்று இரவு யஜமானனும் அவரது மனைவியும் விழித்திருக்க வேண்டும். இத்துடன் நான்காம் நாள் கடமைகள் முடிகின்றன.

ஐந்தாம் நாள் கடமைகள் - ஸுத்யா தினம் (சோமம் பிழியும் நாள்)

அன்று அதிகாலையிலேயே அனைத்து ரித்விக்குகளும் எழுந்து, நீராடி, சோம ரசம் பிழிவது தொடர்பான சடங்குகளைத் தொடங்க வேண்டும். அங்கு முதலில் அத்வர்யு அந்தந்த பாத்திரங்களை (கிரஹங்கள், சமஸங்கள் போன்றவை) அந்தந்த இடங்களில் வைக்க வேண்டும். பறவைகள் விழிப்பதற்கு முன்னரே ஹோதா 'ப்ராதாரனுவாகம்' எனப்படும் மந்திரங்களை ஓதத் தொடங்க வேண்டும். அதே நேரத்தில் பிரதிப்ரஸ்தாதா ஸவனீய ஹவிஸ்களைப் பிரிக்க வேண்டும். அவை - $^க$தானா, கரம்பம், பரிவாபம், புரோடாசம், பயஸ்யா என ஐந்து வகைப்படும். இந்த்ர-ஹரிவான், இந்த்ர-பூஷன்வான், ஸரஸ்வதி-பாரதி, இந்திரன், மித்ரா-வருணன் ஆகியோர் முறையே இவற்றுக்குத் தேவதைகள் ஆவர். காத்யாயனர், ஹரி மற்றும் பூஷனை மற்ற தேவதைகளைப் போலவே தனித்தனி தேவதைகளாகக் கருதுகிறார்.

பின்னர் ததி-கிரஹச் சடங்கு நடைபெறும் ^உ. அதன் முறை வருமாறு - அத்தி மரத்தால் செய்யப்பட்ட, உரல் வடிவத்தில் நான்கு மூலைகள் கொண்ட பாத்திரத்தில், முதல் நாள் தயார் செய்யப்பட்ட தயிரைப் பிரஜாபதி தேவதைக்காக எடுத்து அதிலேயே ஹோமம் செய்ய வேண்டும். எனவே, ததி-கிரஹத்தில் தயிர் அர்ப்பணப் பொருள்; பிரஜாபதி தேவதை. பின்னர் அதாப்ய-கிரஹம்: ஒரு பாத்திரத்தில் சாதாரணப் பால் அல்லது தயிரை நிரப்பி, முன்னர் பாதுகாத்து வைக்கப்பட்ட சோமக் கொடிகளில் இருந்து மூன்று கிளைகளை எடுத்து அதன் மேல் வைத்து, அந்தப் பாத்திரத்தை ஐந்து அல்லது ஏழு முறை அசைத்து ஹோமம் செய்ய வேண்டும். இங்கு சோமன் தேவதை ஆவார்.

பின்னர் அம்சு-கிரஹம்: ஒரு பாத்திரத்திற்குத் தேவையான அளவு சோமனை எடுத்து கல்லின் மேல் வைத்து, வஸதீவரீ நீரால் நனைத்து, கற்களால் நசுக்கிச் சாறு எடுத்து, அதே அதாப்ய பாத்திரத்தில் எடுத்து ஹோமம் செய்ய வேண்டும். பிரஜாபதி தேவதை ஆவார். அம்சு மற்றும் அதாப்ய கிரஹங்களுக்கு ஒரே பாத்திரமே பயன்படுத்தப்படும். பின்னர் அந்தப் பாத்திரத்துடன் யாகசாலைக்குள் (ஸதஸ்) நுழைந்து, அதில் உள்ள சோம ரசத்தை அருந்திவிட்டு, பாத்திரத்தைக் 'கரை' (உயர்ந்த மேடை) மேல் வைக்க வேண்டும்.

க. வறுத்த யவம் 'தானா' எனப்படும். நெய் கலந்த யவ மாவு 'கரம்பம்' எனப்படும். பொரி 'பரிவாபம்' எனப்படும். பயஸ்யா என்பது ஆமிட்சை (திரிந்த பால் கட்டி) ஆகும்.
உ. ததி, அதாப்ய மற்றும் அம்சு கிரஹங்கள் காத்யாயன முறையைப் பின்பற்றுபவர்களுக்கு விதிக்கப்படவில்லை.

௧ (1). காத்யா. ஸ்ரௌ. 9. 1. 1.
௨ (2). ஆப். ஸ்ரௌ. 12. 1. 1. மற்றும் போதா. ஸ்ரௌ. 7. 1.
௩ (3). ஆச்வ. ஸ்ரௌ. 4. 13. 6, 7.

---

సోమయాగ నిరూపణము
67

దధి-గ్రహం (పెరుగు సడంగు) మొదలైన వాటి కోసం పెరుగును సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఆ తర్వాత సవనీయ హవిస్సు కోసం దర్భలను సేకరించడం వంటి పనులు పూర్తి చేసి విశ్రమించాలి. ఆ రాత్రి యజమానుడు మరియు అతని భార్య జాగరణ చేయాలి. ఇంతటితో నాలుగవ రోజు కృత్యం ముగుస్తుంది.

ఐదవ రోజు కృత్యము - సుత్యా దినము (సోమరసం పిండే రోజు)

ఆ రోజు తెల్లవారుజామునే ఋత్విక్కులందరూ నిద్రలేచి, స్నానం చేసి, సోమరసం పిండటానికి సంబంధించిన కర్మలను ప్రారంభించాలి. అక్కడ మొదట అధ్వర్యుడు ఆయా పాత్రలను (గ్రహాలు, చమసాలు మొదలైనవి) వాటి స్థానాలలో అమర్చాలి. పక్షులు మేల్కొనక ముందే హోత 'ప్రాతరనువాకం' అనే మంత్ర పఠనాన్ని ప్రారంభించాలి. అదే సమయంలో ప్రతిప్రస్థాత సవనీయ హవిస్సులను సిద్ధం చేయాలి. అవి - $^క$ధానలు, కరంభము, పరివాపము, పురోడాశము, పయస్య అని ఐదు రకాలు. వీటికి వరుసగా ఇంద్ర-హరివంతుడు, ఇంద్ర-పూషణవంతుడు, సరస్వతీ-భారతి, ఇంద్రుడు, మిత్రావరుణులు దేవతలు. కాత్యాయనుడు, హరి మరియు పూషణులను కూడా స్వతంత్ర దేవతలుగా భావిస్తాడు.

ఆ తర్వాత దధి-గ్రహ ప్రక్రియ జరుగుతుంది ^ఖ. అది ఎలాగంటే - మేడి (ఉదుంబర) కర్రతో చేసిన, రోలు ఆకారంలో నాలుగు మూలలు ఉన్న పాత్రలో ముందు రోజు సిద్ధం చేసిన పెరుగును ప్రజాపతి దేవత కోసం తీసుకుని హోమం చేయాలి. కాబట్టి, దధి-గ్రహంలో పెరుగు ద్రవ్యము; ప్రజాపతి దేవత. తర్వాత అదాభ్య-గ్రహం: ఒక పాత్రలో సాధారణ పాలు లేదా పెరుగును నింపి, ముందుగా భద్రపరిచిన సోమలత ముక్కల నుండి మూడు కొమ్మలను తీసుకుని ఆ పాత్రపై ఉంచి, దానిని ఐదు లేదా ఏడు సార్లు కదిలించి హోమం చేయాలి. ఇక్కడ సోముడు దేవత.

తర్వాత అంశు-గ్రహం: ఒక గ్రహానికి సరిపడా సోమను తీసుకుని రాతిపై ఉంచి, వసతీవరీ నీళ్లతో తడిపి, రాళ్లతో దంచి రసం తీసి, అదే అదాభ్య పాత్రలో తీసుకుని హోమం చేయాలి. ప్రజాపతి దేవత. అంశు మరియు అదాభ్య గ్రహాలకు ఒకే పాత్రను ఉపయోగిస్తారు. ఆ తర్వాత ఆ పాత్రతో సదస్సులోకి ప్రవేశించి, అందులోని సోమరసాన్ని భక్షించి (తాగి), పాత్రను ఖరము (ఎత్తైన అరుగు) మీద ఉంచాలి.

క. వేయించిన యవలను 'ధానలు' అంటారు. నెయ్యి కలిపిన యవ పిండిని 'కరంభము' అంటారు. పేలాలను 'పరివాపము' అంటారు. పయస్య అంటే ఆమిక్ష (విరిగిన పాల గడ్డ).
ఖ. దధి, అదాభ్య మరియు అంశు గ్రహాలు కాత్యాయన పద్ధతి పాటించే వారికి విధించబడలేదు.

1. చూడుము. కాత్యా. శ్రౌ. 9. 1. 1.
2. చూడుము. ఆప. శ్రౌ. 12. 1. 1. మరియు బోధా. శ్రౌ. 7. 1.
3. చూడుము. ఆశ్వ. శ్రౌ. 4. 13. 6, 7.