Yagna Tatwa Prakashika Page 074 Somayaga Nirupanam

 ६२

यज्ञतत्त्वप्रकाशे

तत्र प्रथमक्रमे “गवा ते क्रीणानि” इत्यध्वर्युणोक्ते सोमविक्रयी “भूयो वा अतस्सोमो राजा अर्हति” इति प्रतिब्रूयात् । ततोऽध्वर्युः “हिरण्येन क्रीणानि” इत्यादि । एवं दशमद्रव्यपर्यन्तं प्रश्नप्रतिवचने भवतः । दशमद्रव्येण क्रये कृते न ततो भूयस आशंसनम् । विक्रीतं सोममध्वर्यु-हस्ते दत्त्वा क्रयद्रव्याण्यादाय सोमविक्रयी गच्छेत् । गच्छन्तं तं न विलोकयेत् । अत्र क्रयार्थं दत्तस्य हिरण्यस्य पुनर्ग्रहणम्, अन्यया गवा एकहायन्या निष्क्रयणं च सूत्रकारा आमनन्ति । ततः क्रीतं सोमं यजमानः स्वस्य दक्षिणस्मिन्नूरुण्यासाद्य हस्ताभ्यां निगृह्य आसीत । ततस्तमादायोत्थाय हविर्धानशकटसमीपमानीय, तत्र तं निक्षिप्य, शकटेऽनड्वाहौ नियुज्य, ताभ्यां शकटं वाहयित्वा प्राग्वंशस्य अग्रतः यज्ञवाटमानाय्य सोमहविर्धानशकटस्य दक्षिणं बलीवर्द मोचयित्वा, सव्यमविमोच्यैव, आतिथ्येष्टिं कुर्यात् । तत्र विष्णुर्देवता । नवकपालः पुरोडाशो द्रव्यम् । इष्टिरियं सोमस्य राज्ञ आतिथ्यस्थानीया । हविष्कृदाह्वानकाल एव द्वितीयस्य अनडुहो विमोचनं शकटात् । तदैव च सोमं राजानं शकटादवरोप्य, पूर्वसञ्जितायाम्, आहवनीयसमीपेऽवस्था-पितायां राजासन्धों^क तमवस्थापयेत् । ततः इष्टिं तां परिसमाप्य परस्परमवैराय ऋत्विजों यजमानश्च पात्रस्थापितमाज्यं स्पृष्ट्वा प्रतिज्ञां कुर्युः । तत् तानूनप्त्रमित्युच्यते । ततः प्रवर्ग्यानुष्ठानम् ॥

प्रवर्ग्यः

प्रवर्ग्य इति कर्मणो नामधेयम् । स च सोमयागाङ्गभूत एव । परं तैत्तिरीयसंहितायां ब्राह्मणे वा नास्य मन्त्रा ब्राह्मणानि वा आम्नायन्ते । तैत्तिरीयारण्यके परं चतुर्थपञ्चमयोः प्रश्नयोः क्रमेण मन्त्रा विधयश्चाम्नाताः । काण्वमाध्यन्दिनयोः संहितयोः पत्रिंशादिषु त्रिष्वध्यायेषु मन्त्राः तच्छतपथयोः षोडशे त्रयोदशे च काण्डे विषयश्च यथाक्रममाझाताः । एवं मैत्रायण्यादिष्वपि शाखासु स्वतन्त्रतयैव प्रवर्ग्यविधिमन्त्राः पठिताः । सूत्रकारा अपि प्रवर्ग्यविधिं सौमिकप्रयोगेऽनन्तर्भाव्यैव स्वतन्त्रतस्तं पठन्ति, तथापि सर्वे तस्य सोमयागाङ्गत्वमभिप्रयन्ति कचित् प्रयोग-

क. राजा सोमः, तत्स्थापनाय या आसन्दी सा राजासन्दी ।
१. See. आर. श्रौ. १५. कात्या. श्रौ. २६. बोधा. श्रौ. ९.

६२
யக்ஞதத்வப்ரகாசம்

அங்கு முதல் முறையில் அத்வர்யு, “பசுவைக் கொண்டு உன்னிடம் (சோமனை) வாங்குகிறேன்” என்று கூறும்போது, சோம விற்பனையாளர், “சோம ராஜாவிற்கு இது இன்னும் அதிகமாகத் தகுதியானது” என்று பதில் கூற வேண்டும். பிறகு அத்வர்யு, “தங்கத்தைக் கொண்டு வாங்குகிறேன்” என்பது போலப் பத்தாவது பொருள் வரை கேள்வி-பதில்கள் தொடரும். பத்தாவது பொருளைக் கொண்டு வாங்கிய பிறகு, அதற்கு மேல் விலை கேட்கக் கூடாது. விற்கப்பட்ட சோமனை அத்வர்யுவின் கையில் கொடுத்துவிட்டு, ஈடாகப் பெற்ற பொருட்களை எடுத்துக் கொண்டு சோம விற்பனையாளர் செல்ல வேண்டும். அவர் செல்லும்போது அவரைத் திரும்பிப் பார்க்கக் கூடாது. இங்கு விலையாகக் கொடுத்த தங்கத்தைத் திரும்பப் பெற்றுக்கொண்டு, அதற்குப் பதில் ஒரு வயது நிரம்பிய மற்றொரு பசுவை ஈடாக அளிக்கும் முறையைச் சூத்திரக்காரர்கள் கூறுகின்றனர். பின்னர் வாங்கிய சோமனை யஜமானன் தனது வலது தொடையின் மேல் வைத்து இரண்டு கைகளாலும் பிடித்துக் கொண்டு அமர வேண்டும். பிறகு அதை எடுத்துக் கொண்டு எழுந்து, ஹவிர்தான வண்டியின் அருகில் வந்து, அங்கு அதை வைத்து, வண்டியில் காளைகளைப் பூட்டி, வண்டியை யாகசாலைக்கு முன்பாகக் கொண்டு வந்து நிறுத்த வேண்டும். சோம வண்டியின் வலது பக்கக் காளையை அவிழ்த்துவிட்டு, இடது பக்கக் காளையை அவிழ்க்காமலேயே 'ஆதித்யேஷ்டி' செய்ய வேண்டும். அதில் விஷ்ணு தேவதை ஆவார். ஒன்பது கபாலங்களில் சமைக்கப்பட்ட புரோடாசம் அர்ப்பணப் பொருளாகும். இந்த யாகம் சோம ராஜாவிற்கு அளிக்கப்படும் விருந்தோம்பல் போன்றதாகும். 'ஹவிஷ்க்ருத்' எனப்படும் அழைப்பின் போது இரண்டாவது காளையை வண்டியிலிருந்து அவிழ்க்க வேண்டும். அதே நேரத்தில் சோம ராஜாவை வண்டியிலிருந்து இறக்கி, ஆஹவனீய அக்னிக்கு அருகில் ஏற்கனவே தயார் செய்து வைக்கப்பட்டுள்ள 'ராஜாஸந்தி'^க எனும் ஆசனத்தில் அமர வைக்க வேண்டும். அந்த யாகத்தை முடித்த பிறகு, ரித்விக்குகளும் யஜமானரும் தங்களுக்குள் பகைமை ஏற்படாமல் இருக்கப் பாத்திரத்தில் உள்ள நெய்யைத் தொட்டு உறுதிமொழி எடுக்க வேண்டும். இது 'தானூன்யப்த்ரம்' எனப்படும். அதன் பிறகு 'ப்ரவர்க்யம்' அனுஷ்டானம் நடைபெறும்.

ப்ரவர்க்யம்

'ப்ரவர்க்யம்' என்பது ஒரு யாகக் கிரியையின் பெயராகும். இது சோம யாகத்தின் ஒரு அங்கமே ஆகும். ஆனால் தைத்திரீய ஸம்ஹிதையிலும் பிராமணத்திலும் இதற்கான மந்திரங்களோ அல்லது முறைகளோ கூறப்படவில்லை. தைத்திரீய ஆரண்யகத்தின் நான்கு மற்றும் ஐந்தாம் பகுதிகளில் மட்டுமே இதற்கான மந்திரங்களும் விதிகளும் கூறப்பட்டுள்ளன. கண்வ மற்றும் மாத்யந்தின ஸம்ஹிதைகளின் முப்பத்தியாறு முதலான மூன்று அத்தியாயங்களில் மந்திரங்களும், சதபத பிராமணத்தின் பதினாறு மற்றும் பதிமூன்றாம் காண்டங்களில் முறைகளும் முறையாகக் கூறப்பட்டுள்ளன. மைத்திராயணீய சாகைகளிலும் இதற்கான விதிகள் தனிப்பட்ட முறையில் கூறப்பட்டுள்ளன. சூத்திரக்காரர்களும் ப்ரவர்க்ய விதியை சோம யாகப் பிரயோகத்தில் சேர்க்காமல் தனிப்பட்ட முறையில் கூறுகின்றனர். இருப்பினும், அனைவரும் இது சோம யாகத்தின் அங்கமே என்று கருதுகின்றனர்.

க. 'ராஜா' என்பது சோமனைக் குறிக்கும், அவர் அமர்வதற்காக உள்ள ஆசனம் 'ராஜாஸந்தி' எனப்படும்.

1. காண்க: ஆர். ஸ்ரௌ. 15. காத்யா. ஸ்ரௌ. 26. போதா. ஸ்ரௌ. 9.

---

62
యజ్ఞతత్త్వప్రకాశే

అక్కడ మొదటి క్రమంలో అధ్వర్యుడు, “గోవుతో నీ వద్ద (సోమను) కొంటున్నాను” అని అన్నప్పుడు, సోమ విక్రేత, “సోమ రాజవు దీనికంటే ఎక్కువకు తగినవాడు” అని సమాధానం చెప్పాలి. ఆపై అధ్వర్యుడు, “బంగారంతో కొంటున్నాను” అన్నట్లుగా పదవ ద్రవ్యం వరకు ప్రశ్న ప్రతివచనాలు జరుగుతాయి. పదవ ద్రవ్యంతో కొనుగోలు పూర్తయిన తర్వాత, అంతకంటే ఎక్కువ ఆశించకూడదు. విక్రయించిన సోమను అధ్వర్యుని చేతికి ఇచ్చి, క్రయ ద్రవ్యాలను తీసుకుని సోమ విక్రేత వెళ్ళిపోవాలి. వెళ్ళేటప్పుడు అతనిని చూడకూడదు. ఇక్కడ కొనుగోలు కోసం ఇచ్చిన బంగారాన్ని తిరిగి తీసుకుని, దానికి బదులుగా ఒక ఏడాది వయసున్న మరో గోవును ఇచ్చే పద్ధతిని సూత్రకారులు పేర్కొంటున్నారు. ఆ తర్వాత కొన్న సోమను యజమానుడు తన కుడి తొడపై ఉంచుకుని రెండు చేతులతో పట్టుకుని కూర్చోవాలి. ఆపై దానిని తీసుకుని లేచి, హవిర్ధాన బండి వద్దకు వచ్చి, అక్కడ దానిని ఉంచి, బండికి ఎడ్లను కట్టి, ఆ బండిని యాగశాల ముందుకు తీసుకువచ్చి, సోమ హవిర్ధాన బండి యొక్క కుడి ఎద్దును విడిపించి, ఎడమ ఎద్దును విడిపించకుండానే 'ఆతిథ్యేష్టి' చేయాలి. అందులో విష్ణువు దేవత. తొమ్మిది కపాలాలపై వండిన పురోడాశము ద్రవ్యము. ఈ ఇష్టి సోమ రాజుకు చేసే అతిథి సత్కారం వంటిది. 'హవిష్కృత్' పిలుపు సమయంలోనే రెండవ ఎద్దును బండి నుండి విడిపించాలి. అదే సమయంలో సోమ రాజును బండి నుండి దించి, ఆహవనీయ అగ్ని సమీపంలో ముందే సిద్ధం చేసిన 'రాజాసంది'^క పై ఉంచాలి. ఆ ఇష్టిని ముగించిన తర్వాత, ఋత్విక్కులు మరియు యజమానుడు తమలో పరస్పరం వైరం కలగకుండా ఉండటానికి పాత్రలోని నెయ్యిని తాకి ప్రతిజ్ఞ చేయాలి. దీనిని 'తానూనప్తము' అంటారు. ఆ తర్వాత 'ప్రవర్గ్య' అనుష్ఠానం జరుగుతుంది.

ప్రవర్గ్యము

'ప్రవర్గ్యము' అనేది ఒక కర్మ పేరు. ఇది సోమయాగంలో ఒక అంగము. అయితే తైత్తిరీయ సంహితలో కానీ, బ్రాహ్మణంలో కానీ దీని మంత్రాలు లేదా విధులు చెప్పబడలేదు. తైత్తిరీయ ఆరణ్యకంలోని నాలుగు మరియు ఐదవ ప్రశ్నలలో మాత్రమే వరుసగా మంత్రాలు మరియు విధులు ఉన్నాయి. కాణ్వ, మాధ్యందిన సంహితలలో ముప్పై ఆరు మొదలైన మూడు అధ్యాయాలలో మంత్రాలు, శతపథ బ్రాహ్మణంలోని పదహారు మరియు పదమూడవ కాండలలో విధులు క్రమంగా ఉన్నాయి. మైత్రాయణీయ శాఖలలో కూడా స్వతంత్రంగానే ప్రవర్గ్య విధి మంత్రాలు ఉన్నాయి. సూత్రకారులు కూడా ప్రవర్గ్య విధిని సోమయాగ ప్రయోగంలో చేర్చకుండా విడిగా పఠిస్తారు. అయినప్పటికీ, అందరూ దీనిని సోమయాగ అంగముగానే భావిస్తారు.

క. 'రాజు' అంటే సోముడు, ఆయనను ఉంచడానికి ఉపయోగించే ఆసనమే 'రాజాసంది'.

1. చూడుము: ఆర్. శ్రౌ. 15. కాత్యా. శ్రౌ. 26. బోధా. శ్రౌ. 9.