Yagna Tatwa Prakashika Page 068 (Somayaga Nirupanam)

 

५६
यज्ञतत्त्वप्रकाशे

स वसन्ततौ सोमयागोचितं कालं निर्धार्य ततः पूर्वस्यां सप्तम्यामष्टम्यां दशम्यां वा दीक्षापक्षानुसारेण सङ्कल्प्य अग्न्याधानार्थम्, अग्न्याधान-विधिना अग्नीनाधाय समनन्तरमेव सोमयागार्थ सङ्कल्प्य तं यथावदनुतिष्ठेत् इत्येकः पक्षः । न अत्र पक्षे आधानोक्तकालापेक्षा । अथ वा आधानार्थ विहिते काले यथावदनीनाधाय, ततोऽग्निहोत्रदर्शपूर्णमासपशुचातुर्मास्या-दीन् यागान् यथाकालमनुतिष्ठन्, लब्धायां सामग्रीसम्पत्तौ वसन्तर्तों सोमयागमनुतिष्ठेत् इत्यपरः पक्षः । द्वावपि सूत्राद्युक्तौ याज्ञिकैरङ्गीकृतौ च । अतो यथेष्टं तौ परिग्राह्यौ । तत्र पक्षद्धयेऽपि सोमयागानुष्ठाने न कोऽपि विशेषः ॥

सोमयागेऽधिकारी

तत्र यो नाम कूश्माण्डैः पवित्रेष्ट्यादिभिः जनैः पुण्यतीर्थस्त्राना-दिभिर्वा पावनैः कर्मभिरात्मानं शोधयतिस्म, निर्वैरश्च भवति भूतेषु स एव सोमयागानुष्ठानेऽधिकारी भवति । तत्रापि यस्य पिता पितामहो वा सोमयागं नान्वतिष्ठताम्, सोऽनईस्सोमयागानुष्ठाने त्रिपुरुषसोमपान-विच्छेदीति कृत्वा । एवं यस्य पिता पितामहो वा न वेदाध्यायी, न वा हविर्यज्ञान् श्रौतानन्वतिष्ठत् स दुर्भाह्मण इति सोऽपि न सोमयागेऽधि-करोति । अतस्तादृशदोषद्वयापनुत्तये ऐन्द्राग्नपशुयागम्, आश्विनाशुयागं च अनुष्ठाय ततस्सोमयागमनुतिष्ठेत् । तत्र आत्मना सह त्रिपुरुषसोमपानाभावे ऐन्द्राग्नपशुयागोऽनुष्ठेय इति कात्यायनमतम् । आत्मानं मुक्त्वा पूर्वेषां त्रयाणाम् आनुपूर्येण तथात्वे स इत्यापस्तम्बीयाः । एवं वेद्याः वेदस्य च त्रिपुरुषविच्छेद एत्र आश्विनः पशुः । तत्रोभयमप्यनुष्ठेयमित्यापस्तम्बीयाः । अन्यतरस्यैव अनुष्ठानमिति कातीयाः ॥

पशुयागद्वयमिदं सोमयागात् पूर्वमेव अनुष्ठाय, तेन च आत्मानं परिशोध्य, ततस्सोमार्थ सङ्कल्पेत इत्येकः पक्षः । अथ वा सोममध्य एव चतुर्थदिनेऽनुष्ठीयमानेन अग्नीषोमीयेण पशुयागेन सह तन्त्रेण अनुष्ठानमि-त्यपरः । पृथगनुष्ठानपक्षे सोमयागारम्भात् पूर्वतनपर्वण्येव पशुयागानु-ष्ठानमिति वेदितव्यम् ॥

१. तैत्तिरीयारण्यके पठिताः "यद्देवा देवहेडनम्” (ते. आ. २. २.) इत्यादयो मन्त्राः कुश्माण्डाः । तैः क्रियमाणा होमा अपि कुश्माण्डा इत्युच्यन्ते ॥

५६
யக்ஞதத்வப்ரகாசம்

வசந்த காலத்தில் சோமயாகத்திற்கு உகந்த நேரத்தைத் தேர்ந்தெடுத்து, அதற்கு முன்னதாக ஏழாம், எட்டாம் அல்லது பத்தாம் நாளில் தீட்சை முறைப்படி அக்னி ஸ்தாபனத்திற்காக (அக்னியாதானம்) சங்கல்பம் செய்து, முறைப்படி அக்னிகளை பிரதிஷ்டை செய்த பிறகு, உடனடியாக சோமயாகத்திற்காக சங்கல்பம் செய்து அதை முறையாகச் செய்வது ஒரு முறை. இந்த முறையில் அக்னி ஸ்தாபனத்திற்கு என்று சொல்லப்பட்ட காலத்திற்காகக் காத்திருக்க வேண்டிய அவசியமில்லை. அல்லது, அக்னி ஸ்தாபனத்திற்கு என்று விதிக்கப்பட்ட காலத்தில் முறையாக அக்னிகளைப் பிரதிஷ்டை செய்து, பின்னர் அக்னிஹோத்திரம், தர்சபூர்ணமாசம், பசுயாகம், சாதுர்மாஸ்யம் போன்ற யாகங்களை அந்தந்த காலங்களில் செய்து வந்து, தேவையான பொருட்கள் கிடைத்தவுடன் வசந்த காலத்தில் சோமயாகத்தைச் செய்வது மற்றொரு முறை. இந்த இரண்டு முறைகளும் சூத்திரங்களில் கூறப்பட்டுள்ளன மற்றும் யாக வல்லுநர்களால் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டவை. எனவே விருப்பம் போல இரண்டில் ஒன்றைத் தேர்ந்தெடுக்கலாம். இந்த இரண்டு முறைகளிலும் சோமயாகம் செய்வதில் எந்த மாற்றமும் இல்லை.

சோமயாகத்தில் அதிகாரி (தகுதியுடையவர்)

கூஷ்மாண்ட மந்திரங்கள், பவித்ரேஷ்டி போன்ற புனிதமான சடங்குகள் அல்லது புண்ணிய தீர்த்தங்களில் நீராடுவது போன்ற தூய்மையான செயல்களால் தன்னைத் தூய்மைப்படுத்திக் கொண்டவரும், அனைத்து உயிர்களிடமும் பகைமை இல்லாதவருமே சோமயாகம் செய்யத் தகுதியுடையவர் ஆவார். அதிலும் யாருடைய தந்தை அல்லது தாத்தா சோமயாகம் செய்யவில்லையோ, அவர் மூன்று தலைமுறையாக சோமபானம் செய்யாதவர் என்ற காரணத்தால் சோமயாகம் செய்யத் தகுதியற்றவர் ஆகிறார். அவ்வாறே யாருடைய தந்தை அல்லது தாத்தா வேதம் பயிலாதவராகவோ அல்லது ச்ரௌத யாகங்களைச் செய்யாதவராகவோ இருக்கிறாரோ, அவர் 'துர்ப்பிராமிணன்' (குறைபாடுள்ள பிராமணர்) என்று அழைக்கப்பட்டு சோமயாகத்திற்குத் தகுதியற்றவர் ஆகிறார். அத்தகைய இரண்டு தோஷங்களை நீக்குவதற்காக ஐந்த்ராக்ன பசுயாகம் மற்றும் ஆச்வின பசுயாகம் ஆகியவற்றைச் செய்துவிட்டுப் பின்னர் சோமயாகத்தைச் செய்ய வேண்டும். தன்னையும் சேர்த்து மூன்று தலைமுறையாக சோமபானம் செய்யாத நிலையில் ஐந்த்ராக்ன பசுயாகம் செய்ய வேண்டும் என்பது காத்யாயனரின் கருத்து. தன்னைத் தவிர்த்து முன்னோர் மூவர் அவ்வாறு இருந்தால் செய்ய வேண்டும் என்பது ஆபஸ்தம்பரின் கருத்து. அவ்வாறே வேதம் மற்றும் வேதி (யாக சாலை) ஆகிய இரண்டும் மூன்று தலைமுறையாக விலகியிருந்தால் ஆச்வின பசுயாகம் செய்ய வேண்டும். இதில் இரண்டையுமே செய்ய வேண்டும் என்பது ஆபஸ்தம்பரின் கருத்து, ஏதேனும் ஒன்றைச் செய்தால் போதும் என்பது காத்யாயனரின் கருத்து.

இந்த இரண்டு பசுயாகங்களையும் சோமயாகத்திற்கு முன்பே செய்து, அதன் மூலம் தன்னைத் தூய்மைப்படுத்திக் கொண்டு, பின்னர் சோமயாகத்திற்காகச் சங்கல்பம் செய்வது ஒரு முறை. அல்லது சோமயாகத்தின் நான்காம் நாளில் செய்யப்படும் அக்னீஷோமீய பசுயாகத்துடன் சேர்த்துச் செய்வது மற்றொரு முறை. தனியாகச் செய்வதாக இருந்தால், சோமயாகம் தொடங்குவதற்கு முன்னரே இவற்றைச் செய்ய வேண்டும்.

1. தைத்ரீய ஆரண்யகத்தில் உள்ள "யத்தேவா தேவஹேடனம்" (தை. ஆ. 2. 2.) போன்ற மந்திரங்கள் 'கூஷ்மாண்ட மந்திரங்கள்' எனப்படும். அவற்றைக் கொண்டு செய்யப்படும் ஹோமங்களும் கூஷ்மாண்ட ஹோமங்கள் எனப்படுகின்றன.

---

56
యజ్ఞతత్త్వప్రకాశే

వసంతకాలంలో సోమయాగానికి తగిన సమయాన్ని నిర్ణయించి, అంతకు ముందు ఏడవ, ఎనిమిదవ లేదా పదవ రోజున దీక్షా పక్షాన్ని అనుసరించి అగ్ని స్థాపన (అగ్న్యాధానం) కోసం సంకల్పం చేసి, విధిపూర్వకంగా అగ్నులను ప్రతిష్ఠించి, వెంటనే సోమయాగం కోసం సంకల్పం చేసి దానిని యథావిధిగా నిర్వహించడం ఒక పద్ధతి. ఈ పద్ధతిలో అగ్ని స్థాపన కోసం చెప్పబడిన ప్రత్యేక కాలం వరకు వేచి ఉండనక్కరలేదు. లేదా, అగ్ని స్థాపన కోసం విధించిన కాలంలో అగ్నులను ప్రతిష్ఠించి, ఆపై అగ్నిహోత్రం, దర్శపూర్ణమాసం, పశుయాగం, చాతుర్మాస్యం వంటి యాగాలను ఆయా కాలాల్లో చేస్తూ, సామగ్రి సమకూరినప్పుడు వసంతకాలంలో సోమయాగం చేయడం మరొక పద్ధతి. ఈ రెండు పద్ధతులు సూత్రాలలో చెప్పబడ్డాయి మరియు యాజ్ఞికులచే అంగీకరించబడ్డాయి. కాబట్టి ఇష్టానుసారం ఏదో ఒకదానిని ఎంచుకోవచ్చు. ఈ రెండు పక్షాలలో సోమయాగ నిర్వహణలో ఎటువంటి మార్పు ఉండదు.

సోమయాగే అధికారి (అర్హత)

కూష్మాండ మంత్రాలు, పవిత్రేష్టి వంటి పవిత్ర కర్మల ద్వారా లేదా పుణ్య తీర్థ స్నానాల ద్వారా తనను తాను శుద్ధి చేసుకున్నవాడు, సర్వ భూతాల పట్ల వైరభావం లేనివాడు సోమయాగ అనుష్ఠానానికి అర్హుడు అవుతాడు. అందులోనూ ఎవరి తండ్రి లేదా తాత సోమయాగం చేయలేదో, వారు మూడు తరాల పాటు సోమపాన విచ్ఛిన్నం జరిగిన కారణంగా సోమయాగానికి అనర్హులు అవుతారు. అలాగే ఎవరి తండ్రి లేదా తాత వేదాధ్యయనం చేయలేదో లేదా శ్రౌత యాగాలను నిర్వహించలేదో, వారు 'దుర్బ్రాహ్మణులు'గా పరిగణించబడి సోమయాగానికి అనర్హులు అవుతారు. అటువంటి రెండు దోషాల నివారణ కోసం ఐంద్రాగ్న పశుయాగం మరియు ఆశ్విన పశుయాగాలను నిర్వహించి ఆ తర్వాత సోమయాగం చేయాలి. తనతో కలిపి మూడు తరాలు సోమపానం లేకపోతే ఐంద్రాగ్న పశుయాగం చేయాలని కాత్యాయన మతం. తనను వదిలి పూర్వీకులు ముగ్గురు చేయకపోతే చేయాలని ఆపస్తంబ మతం. అలాగే వేదం మరియు వేదిక మూడు తరాల పాటు విచ్ఛిన్నమైతే ఆశ్విన పశుయాగం చేయాలి. ఈ రెండింటినీ చేయాలని ఆపస్తంబులు, ఏదో ఒకటి చేస్తే సరిపోతుందని కాత్యాయనులు చెబుతారు.

ఈ రెండు పశుయాగాలను సోమయాగానికి ముందే నిర్వహించి, తద్వారా తనను తాను పరిశుద్ధం చేసుకుని, ఆపై సోమయాగానికి సంకల్పించాలి. ఇది ఒక పద్ధతి. లేదా సోమయాగం మధ్యలో నాలుగవ రోజున నిర్వహించే అగ్నీషోమీయ పశుయాగంతో కలిపి చేయడం మరొక పద్ధతి. విడిగా చేసే పక్షంలో సోమయాగ ప్రారంభానికి ముందు వచ్చే పర్వదినాన వీటిని నిర్వహించాలని గ్రహించాలి.

1. తైత్తిరీయారణ్యకంలోని "యద్దేవా దేవహేడనమ్" (తై. ఆ. 2. 2.) మొదలైన మంత్రాలను 'కూష్మాండ మంత్రాలు' అంటారు. వీటితో చేసే హోమాలను కూడా కూష్మాండ హోమాలు అంటారు.

మీకు ఈ యాగాలలోని ఐంద్రాగ్న పశుయాగం లేదా ఆశ్విన పశుయాగం గురించి మరిన్ని వివరాలు కావాలా?