YagnaTathwa Prakashika -019

 

यज्ञतत्वप्रकाश 

आधानौपयिकानि द्रव्याणि पात्राणि च 

अरणिद्वयम् (अधरारणिः, उतरारणिश्च) अग्निमथनार्थम् ॥ मन्थिप्रमन्थिनौ । तदर्थमेव । 

अष्टौ पार्थिवास्सम्भाराः-(मृत्सम्बद्धाः) 

1. (१) सिकताः। 
2. (५) शर्कराः (क्षुद्रपापाणाः) ।
3.  (२) उपरमृत् । (६) वल्मीकमृत् । 
4. (३) मूषिकोत्खाता मृत् ।
5.  (७) शूकर(वराह) मुखोत्खाता मृत्। .. 
6. (४) अशोष्यजलाशयमृत् ।
7.  (८) हिरण्यम् । 
8. 
   

अग्निनिधानात् पूर्वमेते कुण्डेषु क्षेपणीयाः ॥ 

सप्त वृक्षसम्बन्धिनः सम्भाराः---- 

1. (१) अश्वत्थकाष्ठशकलानि । 
2. (५) पलाशवृक्षकाठशकलानि । 
3. (२) औदुम्बरकाष्ठशकलानि । 
4. (६) विकङ्कतवृक्षशकलानि । 
5. (३) शमीवृक्षकाष्ठशकलानि । 
6. (७) पद्मात्राणि च । 
7. (४) अशनिहतवृक्षकाष्ठशकलानि ।।

 शीतजलमुष्णजलं च (पत्नीयजमानयोः स्नानार्थम् ) 

दुकूलवस्त्राणि (तयोरेव परिधानार्थम् ) 

ग्रामादिचिह्नभूतस्य अश्वत्थवृक्षस्य फलवत्यः तिस्रः समिधः (ब्राझौदनिकामावाधानार्थम् ) ॥ 

• अश्वत्थवृक्षीयाः समिधो नव  
• शमीमय्यः समिधो द्वादश 
• वैककत्यः समिधस्तिस्रः

(गार्हपत्यादिषु विष्वष्यग्निपु  तदा तदा निक्षेपणार्थमेव  विध्यनुरोधेन) 

पैत्तलं ताम्रमयं वा पात्रम् (ब्रह्मौदनपाकार्थम् ) 

शरावाः (तत्तदग्निप्रणयनार्थम् ) 

दीं पैत्तली ताम्रमयी वा (ब्रह्मौदनोद्धरणार्थम् ) 

घृतं गव्यं माहिर्ष वा (होमाभिधारणाद्यर्थम् ) 

_______________________________________________________________________

क. अरण्ये स्थितस्य वृक्षस्य यस्योपरि अशनिः पतति, तेन च यो हतः सोऽशनिहतो वृक्षः॥ 

_____________________________________________________________________

१. See. आप. श्री. ५. १. २. बौधा. २. १२. -